Hoewel de naam het misschien doet vermoeden, heeft een frozen shoulder niets met kou te maken. Wel wordt de schouder stijf, alsof hij bevroren is. Patiënten krijgen daarbij steeds meer pijn.
De aandoening ontstaat uit een ontsteking van het gewricht. ,,Je lichaam maakt dan littekenweefsel aan. Bij een frozen shoulder is je lijf daar te fanatiek in en maakt het te veel aan’’, zegt Martijn Storck.
Zo’n 2 tot 5 procent van de Nederlanders krijgt ooit een frozen shoulder. ,,Maar waarom zij deze kwaal krijgen, is nog onbekend.’’ Ook hoe je aan die allereerste ontsteking komt, is niet altijd duidelijk.
,,Dat kan bijvoorbeeld komen door een val, maar dat hoeft niet."

Overgang 
Bij sommige groepen mensen komt een frozen shoulder volgens Storck wel vaker voor. ,,Bijvoorbeeld bij mensen met een verstoorde stofwisseling, diabetes, een schildklieraandoening of epilepsie.’’ Vrouwen krijgen veel vaker een frozen shoulder dan mannen: zo’n 70 procent van de patiënten is vrouw. In de leeftijdsfase van de overgang, tussen ongeveer 45 en 65 jaar, is de kans op de aandoening groter. Ook hierbij staat de medische wetenschap nog voor een raadsel. Storck: ,,Het is wel duidelijk dat er in de geneeskunde sowieso meer onderzoek nodig is naar het vrouwenlichaam, ook naar de menopauze en de mogelijke gevolgen daarvan.’’ 

Pijn
Pijn is het belangrijkste kenmerk van een frozen shoulder. ,,Zeker bij het naar buiten bewegen van de arm. Dat geeft vaak een heel pittige pijn. Je ziet dus ook veel mensen die hun arm tegen het lichaam aanhouden. Vaak onbewust.’’ De pijn kan tot in de onderarm doorstralen. ,,Na een paar maanden kan elke armbeweging pijnlijk worden.’’ Je kunt hier lang last van houden, beschrijft Storck. ,,Het is echt een forse pijn, zeker in de eerste fase. Sommige patiënten liggen er ’s nachts wakker van.’’ Het herkennen van een frozen shoulder is ook voor medische experts soms lastig, vertelt de fysiotherapeut. ,,Een schouder die een beetje stijf is, dat kan nog van alles zijn. Soms weet je pas bij het derde of vierde consult zeker dat het een frozen shoulder is, omdat dan duidelijk is dat de schouder echt stijver is en blijft. De pijn die op dat moment opkomt, is een zeer herkenbaar signaal.’’

Geen medicijn
Er is helaas geen medicijn of behandeling die een frozen shoulder kan genezen. Maar, hoe pijnlijk ook, de kwaal gaat meestal wel vanzelf weer over. ,,Het lichaam herstelt zichzelf. Zeer zelden heeft het permanente gevolgen.’’ Als patiënt staat je vaak wel een langdurig herstelproces te wachten. De aandoening ontwikkelt zich in drie fasen, legt Storck uit. ,,In de eerste fase kun je de schouder minder en minder goed bewegen. De pijn neemt toe. Vooral bij bewegen en slapen doet de schouder pijn.’’ In de tweede fase neemt de pijn langzaam af. ,,Je bewegingsruimte is dan wel behoorlijk afgenomen.’’ In de derde en laatste fase neemt de pijn nog verder af. ,,Dan kun je met oefeningen naar je herstel toewerken.’’ Hoelang dit allemaal duurt, verschilt van persoon tot persoon. ,,Een jaar tot anderhalf jaar ben je toch al snel bezig met je herstel. Bij heftigere gevallen duurt het vier tot vijf jaar. De duur van de eerste fase geeft een idee van het totale traject: fase twee en drie zullen ook ongeveer zo lang duren.’’

Behandeling 
Een fysiotherapeut kan het herstelproces ondersteunen. ,,Dat kan ook helpen tegen de pijn.’’ Doet de schouder erg veel pijn en hebben pijnstillers onvoldoende effect, dan kan een injectie met cortison een optie zijn. Dit middel remt de ontstekingsreactie. ,,Je geneest er niet sneller door, maar kunt wel weken tot maanden minder pijn ervaren. Maar let op, het is wel echt een laatste redmiddel. Bij meerdere injecties op dezelfde plek loop je namelijk het risico het weefsel te beschadigen.’’ Ook gezond leven heeft een positieve invloed op de aandoening. ,,Stress, roken, niet bewegen, slecht slapen en lichamelijk zwaar werk helpen het herstel niet.’’ En sporten als je zo’n last van je schouder hebt? Is dat een goed idee? Juist wel, zegt Storck. ,,Bewegen binnen je kunnen is gezond en helpt de schouder niet nog stijver te worden. Al ga je wandelen, dat helpt echt al. Een fysiotherapeut kan met je meedenken over wat in jouw situatie het beste past.’’